Η Ιστορία της Αγίας Σοφίας (εκκλησίας)

Η Αγία Σοφία ή Αγια-Σοφιά είναι γνωστή και ως Ναός της Αγίας του Θεού Σοφίας ή Μεγάλη Εκκλησία. Αποκαλείται επίσημα Μέγα Τζαμί της Αγίας Σοφίας.

Η Αγία Σοφία είναι το λαμπρότερο κτίσμα της βυζαντινής τέχνης και αποτελεί ένα από τα φιλόδοξα έργα του αυτοκράτορα Ιουστινιανού. Οι αρχιτέκτονες Ανθέμιος από τις Τράλλεις και Ισίδωρος από τη Μίλητο της Μικράς Ασίας επεξεργάστηκαν τα σχέδια και ανέλαβαν την επίβλεψη των εργασιών. Το λαμπρό αυτό οικοδόμημα ολοκληρώθηκε πολύ σύντομα ( 532-537). Τα εγκαίνια του έγιναν στις 27 Δεκεμβρίου 537. Ο Ιουστινιανός περήφανος σύμφωνα με έναν θρύλο αναφώνησε, φώναξε δηλαδή δυνατά «Δόξα τω Θεώ τω καταξιώσαντί με τοιούτον έργον επιτελέσαι. Νενίκηκά σε, Σολομών!», (δοξάζω τον Θεό που με αξίωσε να επιτελέσω ένα τέτοιο έργο, σε νίκησα Σολομώντα) εκφράζοντας με αυτόν τον τρόπο τον θαυμασμό του, καθώς θεώρησε πως ξεπέρασε σε μεγαλοπρέπεια τον ναό του Σολομώντα στα Ιεροσόλυμα.

Στον προαύλιο χώρο του ναού λέγεται πως υπήρχε κρήνη, δηλαδή πηγή στην οποία αναγραφόταν η φράση «ΝΙΨΟΝΑΝΟΜΗΜΑΤΑΜΗΜΟΝΑΝΟΨΙΝ», δηλαδή ξέπλυνε τις αμαρτίες σου και όχι μόνο το πρόσωπό σου). Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό είναι πως αποτελεί μια καρκινική φράση, δηλαδή μπορεί να διαβαστεί και ανάποδα αποδίδοντας τις ίδιες λέξεις και το ίδιο νόημα.

Ο ναός αποτέλεσε σε όλη την περίοδο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας την έδρα του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως και υπήρξε ο σημαντικότερος ναός της Ορθοδοξίας. Με εξαίρεση την περίοδο 1204-1261, που αυτός μετατράπηκε σε Ρωμαιοκαθολικός. Ύστερα από την Άλωση της Πόλης (29 Μαΐου 1453) μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος.

Αυτές τις περιόδους η Αγία Σοφία υπέστη τεράστιες φθορές, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της άλωσης από τους Φράγκους. Ακόμη, κατά την Οθωμανική περίοδο έγιναν στο ναό σημαντικές καταστροφές, καθώς ασβεστώθηκαν οι τοιχογραφίες εξαιτίας της ισλαμικής αντίληψης πως η απεικόνιση του ανθρώπινου σώματος θεωρείται βλασφημία.

Το 1934 ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ επιθυμώντας να εκσυγχρονίσει την Τουρκία μετέτρεψε το ισλαμικό τέμενος σε μουσείο εντός του οποίου γίνονταν και διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Στις 10 Ιουλίου του 2020 το Συμβούλιο της Επικρατείας της Τουρκίας αποφάσισε τη μετατροπή του ναού σε τέμενος, τζαμί. Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προανήγγειλε ότι η πρώτη μουσουλμανική προσευχή θα πραγματοποιηθεί στις 24 Ιουλίου.

Κατά της μετατροπής αυτής τάχθηκαν οι πολιτικές και θρησκευτικές αρχές στις ΗΠΑ, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Ρωσία. Επίσης και η UNESCO, η οποία συγκαταλέγει το μνημείο από το 1985 στον κατάλογο με τα μνημεία της παγκόσμιας κληρονομιάς. Μετά, λοιπόν, από 86 χρόνια θα επαναλειτουργήσει ως τζαμί.

Διαβάστε τον βίο της Αγίας Σοφίας